سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
828
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
اگر به ثلث برسد نصف ديه مرد است و اگر بخواهند به احتياط عمل كنند ، تفاوت بين دو قول را نسبت به رسيدن به ثلث بنا بر هر دو قول ملاحظه نمايند . هشتم : پشت كسى را طورى بشكند كه نتواند بنشيند و ديگر درست نشود . . [ 10 ] گلپايگانى ، اراكى ، صافى : نهم : . . [ 11 ] زنجانى : هر دو پستان زنى را يا مردى را ببرد و اگر يكى از آنها را ببرد ، بايد نصف ديه كشتن را بدهد . . [ 12 ] اراكى ، گلپايگانى ، صافى : دهم : . . [ 13 ] اراكى ، گلپايگانى ، زنجانى : ديهء هر انگشت ، ده يك ديهء كشتن است ( اراكى : و گذشت كه ديهء زن با مرد تا به ثلث برسد مساوى است و از ثلث كه بگذرد ، ديهء او نصف ديهء مرد است ) . . تبريزى : ديهء هر انگشت ، يك دهم ديهء كشتن مثل اوست . . [ 14 ] گلپايگانى ، اراكى ، صافى : يازدهم : . . [ 15 ] زنجانى : [ و ] دوازدهم : به كسى صدمهاى بزند كه ديگر بوى خوب و بد را نفهمد . اراكى ، گلپايگانى : دوازدهم : طورى به كسى آسيب برساند كه عقل او از بين برود . سيزدهم : به كسى صدمهاى بزند كه ديگر بوى خوب و بد را نفهمد و اگر به كسى صدمهاى بزند كه منى از او خارج نشود بنا بر احتياط واجب بايد ديهء كامله بدهد . اراكى : يا صدمهاى بزند كه ديگر منى از او خارج نشود و در اين صورت بنا بر احتياط واجب بايد نسبت به ديهء كامل مصالحه كنند . صافى : دوازدهم : طورى به كسى آسيب برساند كه عقل او از بين برود . سيزدهم : آن كه پشت كسى را طورى بشكند كه ديگر درست نشود و اگر به كسى صدمه بزند كه ديگر بوى خوب و بد را نفهمد و يا به كسى صدمهاى بزند كه منى از او خارج نشود ، بنا بر احتياط واجب ديهء كامله بدهد . [ 16 ] [ قسمت داخل پرانتز در رسالهء آيت الله تبريزى نيست ] مسأله اختصاصى زنجانى : مسأله 2815 ديهء اعضاء بدن زن تا مقدارى كه به ثلث ديه نرسيده ، با ديهء مرد مساوى است و در صورتى كه به ثلث برسد ، ديهء او نصف ديهء مرد خواهد بود . مسأله 16 اگر اشتباهاً كسى را بكشد بايد علاوه بر ديه كه در مسأله ( 13 ) گفته شد خود قاتل يك بنده آزاد كند و اگر نتواند بنده آزاد كند دو ماه پى در پى روزه بگيرد و اگر اين را هم نتواند شصت فقير را سير كند و اگر عمداً و به ناحق بكشد ، در صورت عفو يا گرفتن ديه بايد دو ماه روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند و يك بنده را آزاد نمايد . اراكى : مسأله اگر اشتباهاً از روى خطاى محض يا شبه عمد مسلمانى را با مباشرت بكشد اضافه بر حُكم ديه كه گذشت بايد يك بنده آزاد كند و اگر نتواند بنده آزاد كند بايد دو ماه روزه بگيرد و اگر اين را هم نتواند بايد شصت فقير را سير كند و اگر از روى عمد و بناحق مسلمانى بكشد ، در صورت عفو يا گرفتن ديه بايد دو ماه روزه بگيرد و شصت فقير را سير كند و يك بنده را آزاد نمايد .